ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )
مقدمهء مصحح 42
مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )
نجيب الرودبارى كه گرچه خط نسبة مليح مطبوعى داشته است ولى گويا چندان اهل فضل و اطلاع نبوده و اين نسخه را خالى از اغلاط و تصحيفات ننوشته است ، لكن از اغلاط و تصحيفات اصل كاتب كه ظاهرا چندان زياد نيست گذشته بدبختانه اين نسخه بعدها بدست يك شخص عامى بىسوادى كه گويا اصلا ايرانى هم نبوده و ظاهرا ( چنان كه از شباهت كامل بين يادداشتهاى متفرقهء حواشى كتاب و بين يادداشت مفصلى به خط يكى از موظفين ادارات عثمانى در قرن دهم موسوم به تعليقىزاده كه در صفحهء اخير كتاب مثبت است استنباط مىشود ) از اتراك عثمانى بوده افتاده بوده و او اين كتاب را از سر تا به آخر با كمال دقت خوانده و در اغلب موارد كلمات اصل نسخه را كه برسم بسيارى از نسخ قديمه غالبا در وضع نقاط اهمال مىنموده و جميع نقاط لازمه را نمىگذاردهاند اين شخص از خود نقاط و حركات و سكنات و تصحيحاتى علاوه كرده كه غالبا غلط و گاهى نيز بسيار مضحك واقع شده است ، مثلا نسناس با دو سين مهمله را او نشناس با شين اول معجمه نقطه گذارده است ( ص 148 ) و قنوج با قاف و نون و در آخر جيم شهر معروف هند را كه گويا در اصل نسخه به كلى بىنقطه بوده او فتوح با فاء و تاء مثناة فوقانيه و در آخر حاء مهمله به همان هيئت جمع فتح نقاط گذارده ( ص 422 ) و عرب العرباء را بفتح عين مهمله و سكون راء مهمله در كلمهء دوم او عرب العرباء بضم عين و فتح را ، حركات گذارده ( ص 148 ) در شرح حال وشمگير پدر قابوس معروف و سادهلوحيهاى او در ص 389 اين عبارت مسطورست : « از حمام بيرون آمد سكنگبين پيش وى بردند بر سر و روى خود ريخت و پنداشت كه گلابست » اين شخص كلمهء سكنگبين را كه در اصل نسخه بدون هيچ نقطه بوده سبكتكين به همان املاى پدر سلطان محمود غزنوى ( ! ) اصلاح كرده و نقطه گذارده است ، و هكذا و هكذا بطورى كه واضح مىشود كه وى اصلا و ابدا معنى عباراتى را كه بعقيدهء خود تصحيح ميكرده است نمىفهميده است و اين نقاط و حركات و تصحيحات الحاقى كه اين خوانندهء بىسواد از خود علاوه كرده است در اصل نسخهء پاريس در كمال وضوح نمايان و از خط اصلى نسخه متمايز است زيرا كه مركب اين الحاقيات به كلى سياه و براق و غالبا مخلوط با سنباده است كه در بعضى نقاط و مخصوصا در بلاد عثمانى رسم بوده پس از نوشتن روى مركب براى خشكانيدن آن مىافشاندهاند ، در صورتى كه مركب اصل نسخه نسبة محو و كم رنگ و تاريك و به كلى غير براق است و به طول زمان سياهى آن رنگ ديگر تيرهگونى به خود گرفته است كه با مركب اين حركات و نقاط و تصحيحات الحاقى تفاوت بين دارد ، لكن چون در عكس فرقى بين مركب قديم و جديد پيدا نشده است و هر دو بيك طرز عكس افتادهاند لهذا در اين عكس حاضر بسيارى از كلمات از حيث نقاط و حركات و بعضى « تصحيحات » مغلوط از آب درآمده است بطوريكه حدس زدن اصل آنها گاهي خالى از اشكال نيست ، در صورتى كه در اصل نسخه چنان كه گفتيم اين اشكال به كلى مرتفع است . تمام شد مقدمه بقلم عبد ضعيف محمد بن عبد الوهاب قزوينى بتاريخ پنجم شهر شوال سنهء هزار و سيصد و چهل و نه هجرى قمرى مطابق چهارم اسفند 1309 هجرى شمسى .